İstanbul Gelişim Üniversitesi’nden Dünya Kanser Günü Açıklaması: “Kanser Bir Kader Değildir”

Kanser, günümüzde hem dünyada hem de Türkiye’de önemli bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Kalp ve damar hastalıklarıyla birlikte en sık ölüm nedenleri arasında yer alan kanser, toplumda hâlâ “korkulan ama konuşulmayan” bir hastalık olarak algılanıyor. Oysa bilimsel veriler, kanserin önemli bir bölümünün önlenebilir, erken tanı konulduğunda ise tedavi edilebilir olduğunu ortaya koyuyor. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi, Halk Sağlığı Uzmanı Doç. Dr. Nurten Elkin, “Dünya Kanser Günü” kapsamında yaptığı açıklamalarda, erken tanı ve korunmanın hayati önemine dikkat çekti.

Kanser Hâlâ En Önemli Halk Sağlığı Sorunlarından Biri

Kanserin hem dünyada hem de Türkiye’de en sık görülen ölüm nedenleri arasında yer aldığına dikkat çeken Elkin, hastalığın toplumda hâlâ konuşulmaktan kaçınılan bir konu olduğunu belirtti:
“Kanser, günümüzde kalp-damar hastalıklarıyla birlikte en sık ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Oysa kanserin önemli bir kısmı önlenebilir, erken tanı konulduğunda ise tedavi edilebilir bir hastalıktır. Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan bir hastalık grubudur. Günümüzde kanser vakalarının artmasının temel nedenleri arasında; yaşam süresinin uzaması, çevresel faktörler, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam yer almaktadır.”

Erken Tanı, Kanserde Tedavinin Anahtarı

Erken tanının kanserle mücadelede belirleyici rol oynadığını ifade eden Elkin, zamanında yapılan taramaların yaşam süresini ve tedavi başarısını doğrudan etkilediğini belirtti:
“Kanserle mücadelede en kritik kavram erken tanıdır. Birçok kanser türü erken evrede saptandığında tamamen tedavi edilebilirken, geç tanı durumunda tedavi süreci hem zorlaşmakta hem de yaşam süresi kısalmaktadır.”
Tarama programlarının ertelenmemesi gerektiğine dikkat çeken Elkin, erken tanıya yönelik yöntemleri şöyle sıraladı:
“Meme kanserinde düzenli mamografi, rahim ağzı kanserinde smear ve HPV testi, kolon kanserinde gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi ve prostat kanserinde uygun yaş grubunda PSA takibi hayat kurtaran tarama yöntemleridir. ‘Hiçbir şikâyetim yok’ düşüncesi, tarama programlarını ertelemek için bir gerekçe olmamalıdır.”

Kanserle Mücadele Tedaviden Önce Başlıyor

Toplumda kanser denildiğinde çoğunlukla tedavi yöntemlerinin akla geldiğini belirten Elkin, modern tıbbın bu bakış açısını değiştirdiğini vurguladı:
“Toplumda kanser denildiğinde akla genellikle kemoterapi, radyoterapi ve büyük hastaneler gelir. Oysa modern tıp bize şunu açıkça göstermektedir: Kanserle mücadele, hastalık ortaya çıkmadan önce başlar. Aile sağlığı merkezleri; bireyin yaşam tarzını tanıyan, risk faktörlerini yakından izleyen ve koruyucu sağlık hizmetlerini sürekli sunabilen en önemli sağlık birimleridir.”

Kanserden Korunmak Mümkün

Bilimsel verilerin kanserden korunmanın mümkün olduğunu açıkça ortaya koyduğunu belirten Elkin, önlenebilir kanser oranına dikkat çekti:
“Bilimsel veriler, kanserlerin yaklaşık %30–50’sinin önlenebilir olduğunu göstermektedir. Bunun yolu ise yaşam tarzı değişikliklerinden geçer. Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak, alkol tüketimini sınırlandırmak, dengeli ve sağlıklı beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, ideal kiloyu korumak, güneşin zararlı ışınlarından korunmak ve aşılanabilir kanserler için (HPV, Hepatit B) aşıları ihmal etmemek kanseri büyük oranda önleyebilir.”

KETEM’ler Erken Tanının Bel Kemiğini Oluşturuyor

Türkiye’de yürütülen kanser tarama programlarına da değinen İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi, Halk Sağlığı Uzmanı Doç. Dr. Nurten Elkin, KETEM’lerin erken tanıdaki rolüne dikkat çekti:
“Ülkemizde kanser tarama hizmetlerinin bel kemiğini KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri) oluşturmaktadır. KETEM’ler, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen ücretsiz ve düzenli tarama hizmetlerini sunar. Meme kanseri için 40–69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi, rahim ağzı (serviks) kanseri için 30–65 yaş arası kadınlara beş yılda bir HPV testi, kolon kanseri için ise 50–70 yaş arası kadın ve erkeklere iki yılda bir gaitada gizli kan testi yapılmaktadır.”

“Farkındalık Gerçekten Hayat Kurtarır”

Açıklamalarının sonunda toplumsal bilincin önemine dikkat çeken Elkin, kanserle mücadelenin temel mesajını şu sözlerle özetledi:
“Kanserle mücadele, hastalık ortaya çıktıktan sonra değil, ortaya çıkmadan önce başlar. Düzenli kontroller, tarama programlarına katılım ve doğru bilgiye ulaşmak bu mücadelenin temel taşlarıdır. Kanser bir kader değildir. Bilinç, erken tanı ve korunma ile bu hastalığın seyri değiştirilebilir. Çünkü farkındalık, gerçekten hayat kurtarır.”